Butterfly pea
Clitoria ternatea L. · FABACEAE
รู้จักอัญชันสีม่วงภายใน 30 วินาที
ไม้เถาเลื้อยดอกสีน้ำเงินม่วง ใช้แต่งสีอาหาร ขนม และเครื่องดื่ม โดยสีเปลี่ยนตามความเป็นกรด–ด่าง เหมาะกับกิจกรรมเรียนรู้เรื่องสีธรรมชาติ
ส่วนที่ใช้
ดอกสดและดอกแห้ง
จุดเด่น
สีธรรมชาติและเครื่องดื่ม
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0004
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: อัญชันสีม่วง
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: อัญชัน, อัญชันม่วง
- ชื่ออังกฤษ: Butterfly pea
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Clitoria ternatea L.
- วงศ์: FABACEAE
ลักษณะทั่วไป
- ไม้เถาเลื้อย ดอกสีน้ำเงินม่วง สีธรรมชาติเปลี่ยนตามความเป็นกรด–ด่าง
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พืชเขตร้อนของเอเชียและพื้นที่ใกล้เคียง ปัจจุบันปลูกแพร่หลาย ชอบแดดและมีค้างให้เลื้อย
การขยายพันธุ์
- เพาะเมล็ด; แช่หรือขลิบเมล็ดอย่างระมัดระวังช่วยให้น้ำซึมและงอกสม่ำเสมอ
การปลูกและดูแลรักษา
- แดดจัดถึงครึ่งวัน มีค้างให้เลื้อย เด็ดดอกและตัดแต่งช่วยกระตุ้นการออกดอก
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ดอกสดหรือแห้งใช้แต่งสีข้าว ขนม และเครื่องดื่ม
- สีเปลี่ยนจากน้ำเงินม่วงเป็นชมพูเมื่อเติมกรด เช่น น้ำมะนาว
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใช้ดอกเป็นส่วนประกอบปริมาณน้อย ไม่ใช่แหล่งพลังงานหรือโปรตีนหลัก
- ประโยชน์เด่นในอาหารคือรงควัตถุธรรมชาติ
สารสำคัญและสารให้สี
- แอนโทไซยานินกลุ่มเทอร์นาทินให้สีน้ำเงินม่วงและเปลี่ยนตาม pH
- สีไวต่อความร้อน แสง ออกซิเจน และระยะเก็บ
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีงานทดลองและการศึกษาขนาดเล็กในคนบางด้าน แต่ยังไม่เพียงพอให้ใช้รักษาโรค
- ข้อมูลอาหารทั่วไปไม่เท่ากับความปลอดภัยของสารสกัดเข้มข้น
การนำไปใช้ประโยชน์
- ดอกใช้แต่งสีอาหาร ขนม และเครื่องดื่ม
- ปลูกคลุมค้างและช่วยเพิ่มความหลากหลายในสวน
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ดอกสด ดอกแห้ง ผงสี และสารสกัดน้ำเป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำได้
- ควบคุม pH อุณหภูมิ ความชื้น และการปนเปื้อนเพื่อรักษาสี
ข้อควรระวัง
- ข้อมูลนี้เป็นการใช้ทางอาหารทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำเพื่อรักษาโรค
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เป็นตัวอย่างเด่นของสารสีธรรมชาติและการทดลองกรด–ด่างที่อธิบายให้ผู้เยี่ยมชมเห็นได้ทันที