Turmeric
Curcuma longa L. · ZINGIBERACEAE
รู้จักขมิ้นชันภายใน 30 วินาที
พืชล้มลุกมีเหง้าสีเหลืองส้ม ใช้เป็นเครื่องเทศ สีธรรมชาติ และวัตถุดิบอาหาร
ส่วนที่ใช้
เหง้า
จุดเด่น
สีเหลืองจากเคอร์คูมินอยด์
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0069
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: ขมิ้นชัน
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: ขมิ้น, ขมิ้นแกง
- ชื่ออังกฤษ: Turmeric
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Curcuma longa L.
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกอายุหลายปีพักตัวตามฤดู มีเหง้าแตกแขนงสีเหลืองส้ม ใบใหญ่รูปรีถึงรูปหอก ช่อดอกเกิดจากเหง้าหรือกลางกอ
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- เป็นพืชปลูกเก่าแก่ในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แหล่งกำเนิดดั้งเดิมระบุได้ไม่แน่ชัด
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าที่มีตาสมบูรณ์ ปลูกต้นฤดูฝน
การปลูกและดูแลรักษา
- ชอบดินร่วนระบายน้ำดี แสงครึ่งวันถึงเต็มวัน รักษาความชื้นและเก็บเมื่อใบแห้งพักตัว
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ใช้เป็นเครื่องเทศ แต่งสีอาหาร และส่วนผสมเครื่องแกง
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใช้ในปริมาณเครื่องเทศ ให้คาร์โบไฮเดรต ใยอาหาร และสารพฤกษเคมี แต่ไม่ใช่แหล่งสารอาหารหลัก
สารสำคัญและสารให้สี
- มีเคอร์คูมินอยด์และน้ำมันหอมระเหย ซึ่งปริมาณแตกต่างตามพันธุ์และการแปรรูป
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีหลักฐานบางด้านจากผลิตภัณฑ์มาตรฐาน แต่ไม่ควรเหมารวมว่าเหง้าหรืออาหารทุกแบบรักษาโรคได้
การนำไปใช้ประโยชน์
- ประกอบอาหาร ย้อมสีธรรมชาติ และเป็นพืชเรียนรู้เรื่องเหง้ากับสารให้สี
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ต้ม นึ่ง อบแห้ง บดผง หรือทำผลิตภัณฑ์อาหาร โดยควบคุมความชื้นและการปนเปื้อน
ข้อควรระวัง
- อาหารเสริมหรือสารสกัดเข้มข้นอาจมีปฏิกิริยากับยา ผู้มีนิ่วในถุงน้ำดีหรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรปรึกษาแพทย์
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- แยกเหง้าพันธุ์จากเหง้าบริโภคและบันทึกวันปลูกกับวันพักตัว