Amomum fruit · Cardamom relative
Wurfbainia villosa var. xanthioides (Wall. ex Baker) Skornick. & A.D.Poulsen · ZINGIBERACEAE
รู้จักเร่วภายใน 30 วินาที
พืชวงศ์ขิงข่าที่ใช้ผลและเมล็ดเป็นเครื่องเทศหรือสมุนไพร ชื่อ “เร่ว” ครอบคลุมหลายชนิด จึงใช้ชื่อวิทยาศาสตร์เบื้องต้นและต้องยืนยันจากดอก ผล และแหล่งพันธุ์
ส่วนที่ใช้
ผลและเมล็ดหลังยืนยันชนิด
จุดเด่น
ชื่อเบื้องต้น—รอยืนยันจากต้นจริง
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0076
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: เร่ว
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: เร่วใหญ่, เร่วน้อย (เป็นชื่อที่อาจหมายถึงคนละชนิด)
- ชื่ออังกฤษ: Amomum fruit · Cardamom relative
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Wurfbainia villosa var. xanthioides (Wall. ex Baker) Skornick. & A.D.Poulsen
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกอายุหลายปีเป็นกอ มีเหง้าใต้ดิน ลำต้นเทียมจากกาบใบ ช่อดอกเกิดใกล้พื้น ผลเป็นกระเปาะมีเมล็ดหอมจำนวนมาก
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พืชกลุ่มเร่วกระจายในเอเชียเขตร้อนและมีหลายชนิดในประเทศไทย
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าหรือเพาะเมล็ดจากต้นที่ยืนยันชนิด
การปลูกและดูแลรักษา
- ชอบร่มรำไร ดินชื้นอินทรียวัตถุสูง ระบายน้ำดี คลุมดินและรักษาความชื้น
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ผลหรือเมล็ดบางชนิดใช้เป็นเครื่องเทศ แต่ต้องยืนยันชนิดก่อน
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใช้ในปริมาณเครื่องเทศ จึงไม่ใช่แหล่งสารอาหารหลัก
สารสำคัญและสารให้สี
- เมล็ดมีน้ำมันหอมระเหยหลายชนิด องค์ประกอบต่างกันมากระหว่างชนิด
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีตำรับและงานทดลอง แต่ไม่ควรสรุปสรรพคุณข้ามชนิดหรือกล่าวอ้างรักษาโรค
การนำไปใช้ประโยชน์
- ใช้เป็นเครื่องเทศ พืชสมุนไพรเรียนรู้ และอนุรักษ์พืชพื้นล่างในสวนร่ม
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ทำเมล็ดแห้งหรือเครื่องเทศได้หลังยืนยันชนิดและควบคุมความชื้น
ข้อควรระวัง
- ห้ามใช้ผลหรือเหง้าเป็นยาเมื่อยังไม่ยืนยันชนิด ผู้ใช้ยาประจำควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- ต้องถ่ายภาพช่อดอก ผลผ่าซีก เมล็ด ใบ ลิ้นใบ และกาบใบเพื่อยืนยันชื่อ