Large Winter Melon • Wax Gourd · Benincasa hispida (Thunb.) Cogn. · วงศ์ CUCURBITACEAE
รู้จักแฟงลูกใหญ่ภายใน 30 วินาที
พืชเถาในวงศ์แตงที่ให้ผลขนาดใหญ่ เนื้อสีขาวรสอ่อน ใช้ทำแกง ต้ม และของหวาน ผลแก่มีชั้นไขช่วยเก็บรักษาได้นานเมื่อผิวสมบูรณ์
- ส่วนที่ใช้: ผลอ่อนและผลแก่
- จุดเด่น: ผลใหญ่เก็บรักษาได้นาน
- รหัสพรรณไม้: SPRT-SP-0035
พรรณไม้หมายเลข 35
ไม้เถามีมือเกาะ ใบใหญ่มีขน ผลขนาดใหญ่รูปกลมหรือยาว ผิวผลแก่เกิดไขสีขาวช่วยลดการสูญเสียน้ำ
ข้อมูลประจำพรรณไม้
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Benincasa hispida (Thunb.) Cogn.
- วงศ์: CUCURBITACEAE
- ชื่อไทยหรือชื่อพันธุ์ปลูก: แฟงลูกใหญ่
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- เถาล้มลุกมีมือเกาะ ใบเดี่ยวมีขน ดอกสีเหลือง
- ผลอ่อนมีขน ผลแก่มีชั้นไขสีขาว จึงได้ชื่อ wax gourd
ถิ่นกำเนิดและนิเวศวิทยา
- ปลูกเป็นพืชอาหารในเอเชียมายาวนาน; แหล่งกำเนิดตามธรรมชาติอยู่ในเขตร้อนของเอเชียและแปซิฟิก
การปลูกและขยายพันธุ์
- แดดจัด ดินอุดมสมบูรณ์ มีค้างแข็งแรงหรือรองรับผล ให้ความชื้นสม่ำเสมอแต่ไม่แฉะ
ด้านอาหาร
- เนื้อผลมีรสอ่อน เหมาะกับแกง ต้มจืด ผัด และของหวาน
- ส่วนที่ใช้ทั่วไปคือเนื้อผล; สูตรบางพื้นที่ใช้เมล็ดหรือเปลือกหลังเตรียมเฉพาะ
ด้านโภชนาการ
- เนื้อผลมีน้ำสูง พลังงานไม่สูง และให้ใยอาหารเล็กน้อย
- ปริมาณวิตามินและแร่ธาตุเปลี่ยนตามอายุผลและการปรุง
สารสำคัญและสารให้สี
- มีฟีนอลิกและสารพฤกษเคมีหลายกลุ่มในปริมาณแปรผัน แต่ไม่ควรใช้ตัวเลขจากสารสกัดแทนผลสด
สรรพคุณและระดับหลักฐาน
- ตำรับเอเชียบางระบบใช้ผล เมล็ด หรือเปลือก; งานวิจัยส่วนใหญ่ยังเป็นห้องปฏิบัติการหรือสัตว์
การนำไปใช้ประโยชน์
- เนื้อผล → อาหารคาวและหวาน
- ผลแก่ → เก็บสำรองเป็นวัตถุดิบ
- เศษผล → ปุ๋ยหมักเมื่อไม่มีโรค
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- แฟงเชื่อม เครื่องดื่ม เนื้อผลอบแห้ง และวัตถุดิบพร้อมปรุงเป็นแนวทางแปรรูป
ข้อควรระวัง
- ไม่กินผลที่มีรสขมผิดปกติ และไม่ใช้ตำรับสมุนไพรเข้มข้นแทนการรักษา
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- ลักษณะผลใหญ่ต้องใช้ค้างหรือวัสดุรองรับที่แข็งแรง