ฐานการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร

แนวคิดของฐาน

การแปรรูปเริ่มจากการเลือกวัตถุดิบที่เหมาะ ไม่ใช่การนำของเสียทุกชนิดมาผลิตอาหาร ผู้เรียนต้องประเมินความสุก ขนาด ตำหนิ ความสะอาด และความปลอดภัย ก่อนเลือกวิธีแปรรูปที่สอดคล้องกับคุณสมบัติของผลผลิต

สวนป่าริมธารมีการทดลองแปรรูปผลไม้ เห็ด สมุนไพร และวัตถุดิบจากสวน พร้อมใช้โรงตากพลังงานแสงอาทิตย์ช่วยควบคุมการทำแห้ง ฐานนี้เน้นการบันทึกสูตร รุ่นการผลิต อุณหภูมิ เวลา น้ำหนักก่อนและหลัง การบรรจุ และการติดตามอายุเก็บ เพื่อให้ผลผลิตแต่ละรอบมีคุณภาพใกล้เคียงกัน

เรียนรู้อะไรจากฐานนี้

• คัดวัตถุดิบตามความสุก ขนาด คุณภาพ และวัตถุประสงค์ของผลิตภัณฑ์
• จัดลำดับพื้นที่และอุปกรณ์เพื่อลดการปนเปื้อนระหว่างวัตถุดิบกับของพร้อมรับประทาน
• ชั่ง ตวง และบันทึกสูตรเป็นหน่วยมาตรฐาน
• ควบคุมอุณหภูมิ เวลา ความชื้น และความเข้มข้นตามชนิดผลิตภัณฑ์
• คำนวณผลได้จากน้ำหนักวัตถุดิบเทียบกับผลิตภัณฑ์สำเร็จ
• เลือกบรรจุภัณฑ์และสภาพเก็บให้เหมาะกับความชื้น แสง อากาศ และการขนส่ง
• จัดทำรหัสรุ่นการผลิตและติดตามคุณภาพระหว่างอายุเก็บ
• คำนวณต้นทุนวัตถุดิบ พลังงาน บรรจุภัณฑ์ ค่าแรง และการสูญเสีย

กระบวนการเรียนรู้

1. รับและคัดวัตถุดิบ ล้าง ตัดแต่ง และชั่งน้ำหนักตั้งต้น
2. เลือกวิธีแปรรูป เช่น ทำแห้ง แช่อิ่ม กวน ต้ม พาสเจอไรซ์ หรือแปรรูปเป็นเครื่องดื่มตามความเหมาะสม
3. ทำตามสูตรมาตรฐานและบันทึกค่าที่มีผลต่อคุณภาพ
4. ตรวจสี กลิ่น รส เนื้อสัมผัส น้ำหนัก และลักษณะความผิดปกติ
5. ทำให้ผลิตภัณฑ์เย็นหรือพักให้เหมาะสมก่อนบรรจุ
6. บรรจุ ติดฉลากรุ่นการผลิต และเก็บตัวอย่างเพื่อติดตามอายุเก็บ
7. สรุปผลผลิต ต้นทุน ปัญหา และการปรับสูตรสำหรับรอบถัดไป

รูปแบบกิจกรรม

• เดินชมพื้นที่เตรียมวัตถุดิบ อุปกรณ์แปรรูป โรงตาก และจุดบรรจุ
• สาธิตการคัดวัตถุดิบ การชั่ง บันทึก และการตรวจคุณภาพระหว่างกระบวนการ
• Workshop แปรรูปผลิตภัณฑ์หนึ่งชนิดจากสูตรที่สวนอนุญาตให้เผยแพร่

ออกแบบการเรียนรู้ให้เหมาะกับคณะของคุณ

สามารถเลือกเรียนรู้เป็นฐานเดี่ยว เชื่อมหลายฐาน หรือจัด Workshop ตามเวลา จำนวนผู้เข้าร่วม และเป้าหมายของคณะ