Calamondin
Citrus × microcarpa Bunge · RUTACEAE
รู้จักส้มจี๊ดภายใน 30 วินาที
ไม้ผลตระกูลส้มขนาดกะทัดรัด ผลสีส้มรสเปรี้ยวและมีกลิ่นหอม ใช้ปรุงอาหาร เครื่องดื่ม และต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูปได้หลากหลาย
ส่วนที่ใช้
ผล น้ำ และผิว
จุดเด่น
อาหาร เครื่องดื่ม และแปรรูป
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0007
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: ส้มจี๊ด
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: ส้มจี๊ด, ส้มกิมจ๊อ, calamansi
- ชื่ออังกฤษ: Calamondin
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Citrus × microcarpa Bunge
- วงศ์: RUTACEAE
ลักษณะทั่วไป
- ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก ผลกลม เมื่อสุกสีส้ม รสเปรี้ยวและมีกลิ่นหอม
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- เป็นส้มลูกผสมที่ปลูกมานานในจีนตอนใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เหมาะอากาศร้อนชื้น
การขยายพันธุ์
- เสียบยอด ติดตา หรือตอนกิ่งเพื่อคงพันธุ์; เพาะเมล็ดอาจให้ลักษณะแปรผัน
การปลูกและดูแลรักษา
- แดดจัด ดินระบายน้ำดี ใส่อินทรียวัตถุและให้น้ำสม่ำเสมอช่วงติดผล
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- น้ำผลใช้ปรุงรส เครื่องดื่ม น้ำจิ้ม และซอส
- ผลทั้งเปลือกทำแยม เชื่อม หรือดองได้เมื่อปลอดสาร
คุณค่าทางโภชนาการ
- ผลให้วิตามินซี กรดอินทรีย์ และใยอาหารเมื่อใช้ทั้งเนื้อ
- ผลิตภัณฑ์หวานมีน้ำตาลเพิ่ม
สารสำคัญและสารให้สี
- ผิวมีน้ำมันหอมระเหย โดย limonene มักเป็นองค์ประกอบสำคัญ และมีฟลาโวนอยด์ของส้ม
- สีส้มของผลสุกมาจากแคโรทีนอยด์
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้ผลส้มในอาหารและภูมิปัญญา แต่งานรักษาโรคเฉพาะยังจำกัด
- การสูดดมหรือใช้ผิวผลต่างจากการใช้สารสกัดเข้มข้น
การนำไปใช้ประโยชน์
- คั้นน้ำปรุงอาหารและเครื่องดื่ม
- ผิวผลใช้เพิ่มกลิ่นหอม หรือแปรรูปเป็นแยมและผลไม้เชื่อม
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- น้ำส้มพาสเจอร์ไรซ์ ไซรัป แยม เปลือกเชื่อม และผลิตภัณฑ์กลิ่นหอม
- ควบคุม pH ความร้อน ความสะอาด และน้ำมันผิวผล
ข้อควรระวัง
- น้ำและผิวมีน้ำมันหอมระเหย อาจระคายเคืองในผู้แพ้ง่าย
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เชื่อมโยงผลไม้รสเปรี้ยว กลิ่นจากผิว และการแปรรูปแบบลดของเสีย