Arabica coffee · Coffea arabica L. · วงศ์ RUBIACEAE
รู้จักกาแฟอาราบิก้าภายใน 30 วินาที
ไม้พุ่มเศรษฐกิจที่ให้ผลเชอร์รี ภายในมีเมล็ดกาแฟซึ่งต้องผ่านการเก็บเกี่ยว แปรรูป คั่ว และชงอย่างเหมาะสม จึงให้กลิ่นรสที่เป็นเอกลักษณ์
ส่วนที่ใช้
เมล็ดภายในผลสุก
จุดเด่น
กลิ่นรสละเอียด
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0014
พรรณไม้หมายเลข 14
ไม้พุ่มเขียวตลอดปี ใบเป็นมัน ผลสุกสีแดง ภายในมีเมล็ดที่นำไปแปรรูปเป็นกาแฟ
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: กาแฟอาราบิก้า
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: กาแฟอาราบิกา, กาแฟอาหรับ
- ชื่ออังกฤษ: Arabica coffee
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Coffea arabica L.
- วงศ์: RUBIACEAE
ลักษณะทั่วไป
- ไม้พุ่มเขียวตลอดปี ใบเป็นมัน ผลสุกสีแดง ภายในมีเมล็ดที่นำไปแปรรูปเป็นกาแฟ
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาตะวันออก โดยเฉพาะเอธิโอเปียและพื้นที่ใกล้เคียง เหมาะอากาศค่อนข้างเย็นและแดดกรอง
การขยายพันธุ์
- เพาะเมล็ดสดจากผลสุก หรือเสียบยอด/เพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในระบบผลิตพันธุ์
การปลูกและดูแลรักษา
- เหมาะแดดกรอง อากาศไม่ร้อนจัด ดินโปร่งชื้นแต่ไม่แฉะ
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- เมล็ดจากผลสุกต้องแปรรูป ตาก คั่ว และบดก่อนชง
- เนื้อผลและเปลือกกาแฟใช้ทำ cascara ได้เฉพาะกระบวนการที่ควบคุมความสะอาด
คุณค่าทางโภชนาการ
- เครื่องดื่มกาแฟดำพลังงานต่ำ แต่สูตรนมและน้ำตาลเพิ่มพลังงาน
- มีคาเฟอีนและสารฟีนอลิก; ปริมาณขึ้นกับเมล็ด การคั่ว และวิธีชง
สารสำคัญและสารให้สี
- คาเฟอีนและกรดคลอโรจีนิกเป็นสารสำคัญ กลิ่นเกิดจากสารระเหยจำนวนมากระหว่างคั่ว
- สีน้ำตาลเกิดจากปฏิกิริยาเมลลาร์ด ไม่ใช่สีย้อมอาหารจากเมล็ดสด
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- คาเฟอีนช่วยเพิ่มความตื่นตัวได้ชั่วคราวและมีหลักฐานในคน แต่ไม่ใช่ยารักษาความเหนื่อยล้าเรื้อรัง
- ผู้ไวต่อคาเฟอีน หญิงตั้งครรภ์ และผู้มีปัญหาการนอนควรจำกัด
การนำไปใช้ประโยชน์
- ผลสุกผ่านกระบวนการแยกเมล็ด หมัก ตาก คั่ว และชง
- ปลูกเป็นแหล่งเรียนรู้กระบวนการต้นน้ำถึงปลายน้ำ
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ผลสุก → สี/กะเทาะ → หมักหรือล้าง → ตาก → คั่ว → บดและชง
- คุณภาพขึ้นกับความสุก การหมัก ความชื้นเมล็ด และโปรไฟล์คั่ว
ข้อควรระวัง
- กาแฟมีคาเฟอีน ควรบริโภคพอเหมาะ โดยเฉพาะผู้ไวต่อคาเฟอีน
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เป็นแหล่งเรียนรู้ห่วงโซ่กาแฟตั้งแต่ต้น ผล เมล็ด จนถึงเครื่องดื่ม