Ceylon pepper · Piper nigrum L. · วงศ์ PIPERACEAE
รู้จักพริกไทยซีลอนภายใน 30 วินาที
ไม้เถาเครื่องเทศที่ให้ผลเป็นช่อ ผลสดและผลแห้งใช้ปรุงอาหาร ให้กลิ่นหอมและรสเผ็ดจากไพเพอรีน ต้องมีค้างและความชื้นเหมาะสม
ส่วนที่ใช้
ผลสดและผลแห้ง
จุดเด่น
เครื่องเทศกลิ่นหอม
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0017
พรรณไม้หมายเลข 17
ไม้เถาเลื้อยเกาะค้าง ผลออกเป็นช่อ ใช้ได้ทั้งระยะสดและเมื่อแห้ง
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: พริกไทยซีลอน
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: พริกไทยดำ, พริกไทยซีลอน
- ชื่ออังกฤษ: Ceylon pepper
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper nigrum L.
- วงศ์: PIPERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- ไม้เถาเลื้อยเกาะค้าง ผลออกเป็นช่อ ใช้ได้ทั้งระยะสดและเมื่อแห้ง
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พริกไทยมีถิ่นกำเนิดในอินเดียตอนใต้และปลูกแพร่หลายในเขตร้อน ซีลอนเป็นชื่อสายพันธุ์การค้า/แหล่งพันธุ์ที่ต้องอ้างต้นแม่
การขยายพันธุ์
- ปักชำเถาจากต้นแม่แข็งแรงและทำค้าง; รักษาความชื้นแต่ไม่ให้น้ำขัง
การปลูกและดูแลรักษา
- แสงรำไรถึงแดดครึ่งวัน ต้องมีค้าง ดินชื้นแต่ระบายน้ำดี
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ผลอ่อนใช้เป็นพริกไทยสด ผลแก่ต่างระยะทำพริกไทยดำ ขาว หรือแดง
- ใช้เป็นเครื่องเทศในปริมาณพอเหมาะ
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใช้ปริมาณน้อยจึงไม่ใช่แหล่งสารอาหารหลัก แต่ช่วยเพิ่มรสโดยไม่ต้องเติมน้ำตาล
- มีแร่ธาตุและใยอาหารแต่ปริมาณที่ได้รับต่อมื้อน้อย
สารสำคัญและสารให้สี
- piperine ให้รสเผ็ดร้อน และน้ำมันหอมระเหยให้กลิ่นเฉพาะ
- สีของพริกไทยขึ้นกับระยะเก็บและการแปรรูป
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้เป็นยาธาตุในภูมิปัญญาและมีงานศึกษาการเพิ่มการดูดซึมสารบางชนิด
- ผลดังกล่าวอาจทำให้เกิดปฏิกิริยากับยา จึงไม่ควรใช้สารสกัดเข้มข้นเอง
การนำไปใช้ประโยชน์
- ผลสดและผลแห้งใช้เป็นเครื่องเทศ
- ปลูกเป็นตัวอย่างพืชเศรษฐกิจและพืชเครื่องเทศ
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- พริกไทยสด ดำ ขาว และแดงต้องควบคุมระยะเก็บ การลวก หมัก ตาก และความชื้น
- ป้องกันเชื้อราและสิ่งแปลกปลอม
ข้อควรระวัง
- พริกไทยรสเผ็ดร้อน ผู้ระคายเคืองทางเดินอาหารควรใช้พอเหมาะ
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เป็นพืชเครื่องเทศเศรษฐกิจสำหรับเรียนรู้ความต่างของผลิตภัณฑ์จากผลชนิดเดียวกัน