Mango ginger · Curcuma mangga Valeton & Zijp · วงศ์ ZINGIBERACEAE
รู้จักขมิ้นขาวภายใน 30 วินาที
พืชวงศ์ขิงมีเหง้าใต้ดิน เนื้อสีขาวนวลถึงเหลืองอ่อน กลิ่นคล้ายมะม่วงดิบ ใช้เป็นผัก เครื่องเทศ และวัตถุดิบแปรรูป ควรระบุชนิดให้ถูกต้องก่อนใช้
ส่วนที่ใช้
เหง้าอ่อนและเหง้าแก่
จุดเด่น
กลิ่นคล้ายมะม่วงดิบ
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0021
พรรณไม้หมายเลข 21
พืชล้มลุกมีเหง้าใต้ดิน เนื้อเหง้าสีขาวนวล มีกลิ่นคล้ายมะม่วงดิบ
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: ขมิ้นขาว
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: ขมิ้นขาว, ขมิ้นมะม่วง
- ชื่ออังกฤษ: Mango ginger
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Curcuma mangga Valeton & Zijp
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกมีเหง้าใต้ดิน เนื้อเหง้าสีขาวนวล มีกลิ่นคล้ายมะม่วงดิบ
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พืชเหง้าเขตร้อนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชอบดินร่วนชื้นและมีช่วงพักตัว
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าที่มีตาสมบูรณ์ ปล่อยแผลแห้งก่อนปลูกเพื่อลดการเน่า
การปลูกและดูแลรักษา
- ดินร่วนชื้น ระบายน้ำดี แสงครึ่งวัน พักตัวเมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- เหง้าอ่อนกินเป็นผักเคียง ยำ หรือดองเมื่อยืนยันชนิดถูกต้อง
- มีกลิ่นคล้ายมะม่วงดิบและรสเฉพาะ
คุณค่าทางโภชนาการ
- เหง้าให้คาร์โบไฮเดรต ใยอาหาร และสารพฤกษเคมี แต่ใช้เป็นผัก/เครื่องปรุงมากกว่าอาหารหลัก
สารสำคัญและสารให้สี
- มีน้ำมันหอมระเหยที่ให้กลิ่นคล้ายมะม่วงและสารกลุ่มเคอร์คิวมินอยด์ในระดับที่ต่างจากขมิ้นชัน
- เนื้อสีขาวนวลจึงไม่ใช่แหล่งสีเหลืองเข้มแบบขมิ้นชัน
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้พื้นบ้านและงานทดลองบางด้าน แต่หลักฐานในคนของชนิดนี้ยังจำกัด
- ไม่ควรนำข้อมูลขมิ้นชันมาใช้แทนขมิ้นขาว
การนำไปใช้ประโยชน์
- เหง้าอ่อนรับประทานเป็นผักเคียงหรือใช้ปรุงอาหาร
- แปรรูปเป็นของดองหรือส่วนประกอบอาหาร
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- เหง้าสด ผักดอง เครื่องปรุง และผงแห้ง
- ต้องยืนยันชนิด คุมความสะอาด ความชื้น และเชื้อรา
ข้อควรระวัง
- ควรยืนยันชนิดจากต้นจริง เพราะชื่อขมิ้นขาวใช้เรียกพืชมากกว่าหนึ่งชนิดในบางพื้นที่
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เหมาะสอนการจำแนกพืชเหง้าที่ชื่อท้องถิ่นซ้ำกัน และความต่างระหว่างขมิ้นขาวกับขมิ้นชัน