Cassumunar ginger · Zingiber montanum (J.Koenig) Link ex A.Dietr. · วงศ์ ZINGIBERACEAE
รู้จักไพลภายใน 30 วินาที
สมุนไพรไทยวงศ์ขิง มีเหง้าสีเหลืองและกลิ่นหอมเฉพาะ นิยมใช้ภายนอกในลูกประคบและผลิตภัณฑ์สมุนไพร ควรใช้ตามข้อแนะนำด้านความปลอดภัย
ส่วนที่ใช้
เหง้า
จุดเด่น
สมุนไพรสำหรับใช้ภายนอก
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0022
พรรณไม้หมายเลข 22
พืชวงศ์ขิง เหง้าสีเหลือง มีกลิ่นหอมเฉพาะ แตกหน่อในฤดูฝน
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: ไพล
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: ไพลเหลือง, ปูเลย
- ชื่ออังกฤษ: Cassumunar ginger
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Zingiber montanum (J.Koenig) Link ex A.Dietr.
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชวงศ์ขิง เหง้าสีเหลือง มีกลิ่นหอมเฉพาะ แตกหน่อในฤดูฝน
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พืชเหง้าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปลูกแพร่หลายในสวนสมุนไพรไทย
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าที่มีตา ปลูกต้นฤดูฝนในดินร่วนระบายน้ำดี และเก็บเมื่อเหง้าแก่
การปลูกและดูแลรักษา
- แสงครึ่งวัน ดินร่วนอินทรียวัตถุสูง ไม่ให้น้ำขัง
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ไม่ใช่เครื่องเทศที่ใช้กินทั่วไปแบบขิง ควรใช้ตามตำรับและผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม
คุณค่าทางโภชนาการ
- ไม่ได้ใช้เป็นอาหารหลัก จึงไม่เน้นคุณค่าทางโภชนาการ
สารสำคัญและสารให้สี
- เหง้ามีน้ำมันหอมระเหยและสาร phenylbutenoids หลายชนิด สีเหลืองมาจากองค์ประกอบในเหง้าแต่ไม่ใช่สีอาหารมาตรฐาน
- องค์ประกอบแปรตามแหล่งปลูกและการกลั่น
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- ไพลใช้ภายนอกตามภูมิปัญญาและอยู่ในผลิตภัณฑ์สมุนไพรบางชนิดสำหรับอาการปวดเมื่อย/ฟกช้ำ
- ควรแยกผลิตภัณฑ์มาตรฐานออกจากการกินเหง้าหรือใช้น้ำมันเข้มข้นเอง
การนำไปใช้ประโยชน์
- เหง้าใช้เป็นส่วนประกอบลูกประคบและผลิตภัณฑ์ใช้ภายนอกตามภูมิปัญญาไทย
- ปลูกเป็นพืชสมุนไพรประจำครัวเรือน
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- เหง้าสด ลูกประคบ น้ำมันไพล และผลิตภัณฑ์นวด
- ควบคุมชนิดพืช อายุเหง้า ความชื้น จุลินทรีย์ และขนาดใช้
ข้อควรระวัง
- ผลิตภัณฑ์ใช้ภายนอกควรทดสอบการแพ้ ห้ามทาบาดแผลเปิด และไม่ใช้แทนการรักษา
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- พืชฐานเรียนรู้ลูกประคบและการแปรรูปสมุนไพรภายนอกอย่างมีมาตรฐาน