Lemon basil · Ocimum africanum Lour. · วงศ์ LAMIACEAE
รู้จักแมงลักภายใน 30 วินาที
พืชสมุนไพรกลิ่นหอมสดคล้ายเลมอน ใช้ใบปรุงแกงและอาหารพื้นบ้าน ส่วนเมล็ดเมื่อแช่น้ำจะเกิดวุ้นหุ้ม นิยมใช้ในเครื่องดื่มและของหวาน
- ส่วนที่ใช้: ใบ ยอดอ่อน และเมล็ด
- จุดเด่น: กลิ่นเลมอนและเมล็ดพองตัว
- รหัสพรรณไม้: SPRT-SP-0027
พรรณไม้หมายเลข 27
พืชล้มลุกมีกลิ่นหอมสดคล้ายเลมอน เมล็ดเมื่อแช่น้ำเกิดวุ้นหุ้ม
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: แมงลัก
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: แมงลัก, lemon basil
- ชื่ออังกฤษ: Lemon basil
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Ocimum africanum Lour.
- วงศ์: LAMIACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกมีกลิ่นหอมสดคล้ายเลมอน เมล็ดเมื่อแช่น้ำเกิดวุ้นหุ้ม
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- พืชเขตร้อนที่ปลูกแพร่หลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชอบแดดและอายุเก็บเกี่ยวสั้น
การขยายพันธุ์
- เพาะเมล็ด; เก็บเมล็ดแก่ไว้ทำพันธุ์และเด็ดยอดเพื่อเพิ่มกิ่ง
การปลูกและดูแลรักษา
- แดดจัด เด็ดยอดเพื่อแตกพุ่ม เก็บเมล็ดแก่ไว้ทำพันธุ์
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ใบใส่แกงเลียง แกงหน่อไม้ และอาหารพื้นบ้าน
- เมล็ดพองน้ำใช้ในเครื่องดื่มและของหวานเมื่อทำความสะอาด
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใบให้ใยอาหารและสารอาหารจากผักใบ ส่วนเมล็ดมีใยอาหารที่พองน้ำ
- เมล็ดต้องแช่ให้พองเต็มที่และดื่มน้ำเพียงพอ
สารสำคัญและสารให้สี
- น้ำมันหอมระเหยให้กลิ่นคล้ายมะนาวจาก citral และสารระเหยอื่นตามสายพันธุ์
- เมล็ดมีเมือกพอลิแซ็กคาไรด์ ไม่ใช่สารให้สี
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้พื้นบ้านและงานทดลอง แต่หลักฐานในคนสำหรับการรักษาโรคยังจำกัด
- เมล็ดไม่ใช่ยาลดน้ำหนักและอาจติดคอหากกินแห้ง
การนำไปใช้ประโยชน์
- ใบใช้ปรุงแกงเลียง ขนมจีนน้ำยา และอาหารพื้นบ้าน
- เมล็ดแช่น้ำใช้ทำเครื่องดื่มหรือของหวาน
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ใบสด ใบแช่แข็ง เมล็ดคัดสะอาด และเครื่องดื่มเมล็ดแมงลัก
- ควบคุมความชื้น สิ่งแปลกปลอม และการพองตัวก่อนเสิร์ฟ
ข้อควรระวัง
- เมล็ดต้องแช่น้ำให้พองเต็มที่ก่อนรับประทาน และควรดื่มน้ำเพียงพอ
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- พืชอาหารที่สาธิตได้ทั้งใบหอมและเมล็ดสร้างเมือก เหมาะกับกิจกรรมประสาทสัมผัส