Large Warty Pumpkin · Cucurbita moschata Duchesne · วงศ์ CUCURBITACEAE
รู้จักฟักทองผิวคางคกลูกใหญ่ภายใน 30 วินาที
ฟักทองผลใหญ่ที่มีผิวขรุขระเป็นตุ่มเด่น เนื้อแน่นเหมาะปรุงอาหารและแปรรูป ปลูกบนพื้นที่แดดจัด ให้เถามีพื้นที่เลื้อย และรองผลเพื่อลดความชื้นสะสม
- ส่วนที่ใช้: ผล ยอดอ่อน ดอก และเมล็ด
- จุดเด่น: ผลใหญ่ผิวขรุขระเป็นตุ่ม
- รหัสพรรณไม้: SPRT-SP-0034
พรรณไม้หมายเลข 34
ไม้เถาล้มลุก มีมือเกาะ ใบใหญ่ ดอกสีเหลือง ผลพันธุ์ปลูกของสวนมีขนาดใหญ่และผิวขรุขระคล้ายหนังคางคก
ข้อมูลประจำพรรณไม้
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Cucurbita moschata Duchesne
- วงศ์: CUCURBITACEAE
- ชื่อไทยหรือชื่อพันธุ์ปลูก: ฟักทองผิวคางคกลูกใหญ่
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- เถาเลื้อยมีมือเกาะ ใบเดี่ยวขนาดใหญ่ ดอกแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน
- ผลเป็นแบบ pepo เปลือกแข็ง รูปร่างและผิวแปรผันตามพันธุ์
ถิ่นกำเนิดและนิเวศวิทยา
- ฟักทองชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาเขตร้อนและปลูกแพร่หลายในเอเชีย
การปลูกและขยายพันธุ์
- แดดจัด ดินร่วนอุดมสมบูรณ์ ระบายน้ำดี มีพื้นที่ให้เถาเลื้อยและรองผลใหญ่ไม่ให้ชื้นติดดิน
ด้านอาหาร
- เนื้อผลอ่อนใช้เป็นผัก เนื้อผลแก่ใช้ทั้งอาหารคาวและหวาน
- ยอด ดอกอ่อน และเมล็ดใช้เป็นอาหารได้เมื่อเตรียมเหมาะสม
ด้านโภชนาการ
- เนื้อผลให้ใยอาหารและแคโรทีนอยด์ โดยเฉพาะกลุ่มที่ให้สีเหลือง–ส้ม
- เมล็ดให้ไขมันไม่อิ่มตัว โปรตีน และแร่ธาตุหลายชนิด
สารสำคัญและสารให้สี
- แคโรทีนอยด์ในเนื้อผล และไฟโตสเตอรอลกับกรดไขมันในเมล็ด
สรรพคุณและระดับหลักฐาน
- มีการศึกษาสารจากเนื้อและเมล็ดในหลายด้าน แต่ไม่ควรแปลผลจากสารสกัดเป็นสรรพคุณรักษาโรคของอาหารโดยตรง
การนำไปใช้ประโยชน์
- ผล → ปรุงอาหารและขนม
- เมล็ด → คั่วหรือสกัดน้ำมัน
- เปลือกและเศษผล → ทำปุ๋ยหมักหรืออาหารสัตว์ตามความเหมาะสม
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ฟักทองนึ่ง ฟักทองอบแห้ง แป้งฟักทอง ขนม และเมล็ดคั่วเป็นแนวทางเพิ่มมูลค่า
ข้อควรระวัง
- หากเนื้อมีรสขมผิดปกติให้ทิ้ง เพราะพืชวงศ์แตงอาจมีคิวเคอร์บิทาซินสูง ไม่ควรชิมต่อ
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- ใช้ชื่อพันธุ์ตามลักษณะต้นจริงของสวน; ควรเก็บภาพผลผ่าซีกและเมล็ดเพิ่มเมื่อเก็บเกี่ยว