Angled Luffa • Ridged Gourd · Luffa acutangula (L.) Roxb. · วงศ์ CUCURBITACEAE
รู้จักบวบเหลี่ยมภายใน 30 วินาที
พืชเถาเลื้อยที่ให้ผลยาวมีสันตามแนวผล ผลอ่อนเนื้อนุ่มใช้ผัด แกง หรือต้ม ควรทำค้างให้เถาได้รับแสงและเก็บผลขณะยังอ่อน
- ส่วนที่ใช้: ผลอ่อน ยอด และดอก
- จุดเด่น: ผลยาวมีสันเหลี่ยมชัด
- รหัสพรรณไม้: SPRT-SP-0036
พรรณไม้หมายเลข 36
ไม้เถามีมือเกาะ ดอกสีเหลือง ผลยาวสีเขียว มีสันนูนตามยาวเป็นเหลี่ยมชัดเจน
ข้อมูลประจำพรรณไม้
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Luffa acutangula (L.) Roxb.
- วงศ์: CUCURBITACEAE
- ชื่อไทยหรือชื่อพันธุ์ปลูก: บวบเหลี่ยม
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
- เถาล้มลุกมีมือเกาะ ใบแฉก ดอกเพศผู้มักออกเป็นช่อและดอกเพศเมียออกเดี่ยว
- ผลมีสันนูนตามยาว เมื่อแก่เปลือกแห้งและภายในเป็นร่างแหเส้นใย
ถิ่นกำเนิดและนิเวศวิทยา
- ปลูกแพร่หลายในเอเชียเขตร้อนและเขตอบอุ่นร้อน
การปลูกและขยายพันธุ์
- แดดจัด มีค้างโปร่ง เก็บผลขณะอ่อนเพื่อให้เนื้อนุ่ม และตัดใบเป็นโรคออก
ด้านอาหาร
- เก็บผลอ่อนก่อนเมล็ดแข็ง ใช้ผัด แกง หรือต้ม
- ยอดและดอกอ่อนควรล้างและปรุงสุก
ด้านโภชนาการ
- ผลอ่อนมีน้ำสูง ให้ใยอาหาร วิตามินและแร่ธาตุในระดับที่ขึ้นกับพันธุ์และความสด
สารสำคัญและสารให้สี
- มีฟีนอลิกและสารพฤกษเคมีที่มีการศึกษา แต่การรับประทานทั่วไปควรมองเป็นผัก ไม่ใช่ยา
สรรพคุณและระดับหลักฐาน
- มีการใช้พื้นบ้านหลายรูปแบบ ทว่าหลักฐานทางคลินิกยังไม่เพียงพอสำหรับอ้างรักษาโรค
การนำไปใช้ประโยชน์
- ผลอ่อน → ปรุงอาหาร
- ผลแก่ → ลอกเปลือกและเอาเมล็ดออก → ใยบวบสำหรับขัดล้างและงานประดิษฐ์
- เศษพืช → ปุ๋ยหมัก
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ผลอ่อนพร้อมปรุง และใยบวบทำความสะอาด–ตากแห้ง เป็นผลิตภัณฑ์คนละระยะเก็บเกี่ยว
ข้อควรระวัง
- ผลแก่มีเส้นใยแข็งไม่เหมาะกิน และผลที่ขมผิดปกติควรทิ้ง
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- สังเกตสันผลเพื่อแยกจากบวบหอมที่ผิวค่อนข้างเรียบ