Fingerroot · Chinese keys
Boesenbergia rotunda (L.) Mansf. · ZINGIBERACEAE
รู้จักกระชายภายใน 30 วินาที
พืชล้มลุกมีเหง้าใต้ดินและรากสะสมอาหารรูปนิ้วมือ มีกลิ่นเฉพาะ ใช้เป็นเครื่องเทศและผักปรุงอาหารไทย
ส่วนที่ใช้
เหง้าและรากสะสมอาหาร
จุดเด่น
เครื่องเทศกลิ่นเฉพาะ
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0066
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: กระชาย
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: กระชายเหลือง, ขิงทราย
- ชื่ออังกฤษ: Fingerroot · Chinese keys
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Boesenbergia rotunda (L.) Mansf.
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกอายุหลายปี มีเหง้าสั้นและรากสะสมอาหารเรียวยาว ใบเดี่ยวรูปรี ดอกออกจากกาบใกล้พื้น สีขาวอมชมพูหรือม่วง
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- มีถิ่นกำเนิดและปลูกแพร่หลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าที่มีตาสมบูรณ์ ปลูกต้นฤดูฝนในดินร่วนอินทรียวัตถุสูง
การปลูกและดูแลรักษา
- ชอบแสงรำไรถึงแดดครึ่งวัน ดินชื้นแต่ไม่แฉะ คลุมดินและเก็บเกี่ยวเมื่อใบเริ่มโทรม
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ใช้แต่งกลิ่นอาหาร แกง น้ำพริก และอาหารพื้นบ้าน
คุณค่าทางโภชนาการ
- ให้คาร์โบไฮเดรต ใยอาหาร และสารพฤกษเคมี แต่บริโภคเป็นเครื่องเทศจึงได้รับในปริมาณไม่มาก
สารสำคัญและสารให้สี
- มีน้ำมันหอมระเหยและฟลาโวนอยด์หลายชนิด เช่น pinostrobin และ panduratin ในงานวิเคราะห์
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีงานทดลองด้านชีวภาพจำนวนหนึ่ง แต่หลักฐานทางคลินิกยังไม่เพียงพอสำหรับใช้รักษาโรคเฉพาะ
การนำไปใช้ประโยชน์
- ใช้ประกอบอาหาร ปลูกเป็นพืชสมุนไพรเรียนรู้ และเพิ่มความหลากหลายของพืชชั้นล่าง
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ทำกระชายสดพร้อมปรุง แช่เยือกแข็ง อบแห้ง หรือบดผงโดยควบคุมความสะอาด
ข้อควรระวัง
- ผลิตภัณฑ์เข้มข้นหรืออาหารเสริมอาจมีขนาดรับประทานไม่ชัดเจน ผู้มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- เก็บเหง้าต้นพันธุ์จากกอแข็งแรงและหมุนเวียนแปลงเพื่อลดโรคเหง้าเน่า