Greater galangal
Alpinia galanga (L.) Willd. · ZINGIBERACEAE
รู้จักข่าภายใน 30 วินาที
พืชล้มลุกมีเหง้าหอมใต้ดิน ลำต้นเทียมสูง ใบเรียวยาว ใช้เหง้าเป็นเครื่องเทศสำคัญในอาหารไทย
ส่วนที่ใช้
เหง้าอ่อนและเหง้าแก่
จุดเด่น
เหง้าหอมสำหรับอาหารไทย
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0068
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: ข่า
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: ข่าหยวก, ข่าหลวง
- ชื่ออังกฤษ: Greater galangal
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Alpinia galanga (L.) Willd.
- วงศ์: ZINGIBERACEAE
ลักษณะทั่วไป
- พืชล้มลุกอายุหลายปีเป็นกอ มีเหง้าใต้ดิน ลำต้นเทียมเกิดจากกาบใบ ใบรูปหอก ดอกสีขาวมีลายแดงออกเป็นช่อปลายยอด
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- มีถิ่นกำเนิดในเอเชียเขตร้อนและปลูกแพร่หลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
การขยายพันธุ์
- แยกเหง้าที่มีตาหรือหน่อแข็งแรง
การปลูกและดูแลรักษา
- ชอบดินร่วนชื้นระบายน้ำดี แดดครึ่งวันถึงเต็มวัน ให้น้ำสม่ำเสมอและคลุมโคน
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- เหง้าใช้แต่งกลิ่นต้มยำ แกง น้ำพริก และอาหารต่าง ๆ
คุณค่าทางโภชนาการ
- ใช้เป็นเครื่องเทศจึงได้รับสารอาหารในปริมาณไม่มาก แต่มีใยอาหารและสารหอมระเหย
สารสำคัญและสารให้สี
- มีน้ำมันหอมระเหยและสารฟีนิลโพรพานอยด์หลายชนิด องค์ประกอบต่างกันตามอายุเหง้า
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้พื้นบ้านและงานทดลอง แต่ยังไม่ควรกล่าวอ้างว่ารักษาโรคเฉพาะ
การนำไปใช้ประโยชน์
- ประกอบอาหาร ปลูกเป็นพืชสมุนไพรเรียนรู้ และใช้กอช่วยคลุมพื้นที่
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- หั่นแช่แข็ง อบแห้ง บดผง หรือทำเครื่องแกง
ข้อควรระวัง
- น้ำมันหรือสารสกัดเข้มข้นอาจระคายเคือง ควรใช้ในรูปอาหารทั่วไปและระวังผู้แพ้
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- แบ่งกอทุกระยะเมื่อแน่นเกินไปและเก็บเหง้าโดยเหลือส่วนต้นพันธุ์