Heart-leaved moonseed · Bitter vine
Tinospora crispa (L.) Hook.f. & Thomson · MENISPERMACEAE
รู้จักบอระเพ็ดภายใน 30 วินาที
ไม้เถาเนื้ออ่อนถึงกึ่งเนื้อแข็ง ลำต้นมีปุ่มปมและรสขม ใช้ในภูมิปัญญาสมุนไพร แต่ไม่ควรใช้เข้มข้นหรือใช้ต่อเนื่องโดยไม่มีผู้เชี่ยวชาญ
ส่วนที่ใช้
เถาในงานเรียนรู้ ไม่แนะนำใช้เอง
จุดเด่น
เถาปุ่มปมและรสขม
รหัสพรรณไม้
SPRT-SP-0074
ข้อมูลชื่อและการจำแนก
- ชื่อไทย: บอระเพ็ด
- ชื่อท้องถิ่น/ชื่ออื่น: เครือเขาฮอ, เจตมูลหนาม
- ชื่ออังกฤษ: Heart-leaved moonseed · Bitter vine
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Tinospora crispa (L.) Hook.f. & Thomson
- วงศ์: MENISPERMACEAE
ลักษณะทั่วไป
- ไม้เถาเลื้อยพัน ลำต้นอวบน้ำเมื่ออ่อนและมีปุ่มปม ใบเดี่ยวรูปหัวใจเรียงสลับ ดอกเล็กแยกเพศ ผลกลมสีแดงเมื่อสุก
แหล่งกำเนิดและถิ่นอาศัย
- กระจายในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พบตามป่าและปลูกเป็นสมุนไพร
การขยายพันธุ์
- ปักชำท่อนเถาหรือเพาะเมล็ด จัดค้างให้เลื้อย
การปลูกและดูแลรักษา
- ปลูกแดดครึ่งวันถึงรำไร ดินระบายน้ำดี ตัดแต่งเถาและควบคุมไม่ให้คลุมพืชอื่น
ด้านอาหารและส่วนที่กินได้
- ไม่ใช่พืชอาหารสำหรับบริโภคทั่วไป
คุณค่าทางโภชนาการ
- ไม่มีบทบาทด้านโภชนาการสำหรับอาหารทั่วไป
สารสำคัญและสารให้สี
- มีสารกลุ่มไดเทอร์พีนอยด์และอัลคาลอยด์ที่ให้รสขมและมีฤทธิ์ทางชีวภาพ
สรรพคุณทางสมุนไพรและระดับหลักฐาน
- มีการใช้ตามตำรับและงานวิจัยเบื้องต้น แต่มีรายงานอาการไม่พึงประสงค์ต่อตับจากผลิตภัณฑ์บางกรณี จึงไม่ควรใช้รักษาโรคเอง
การนำไปใช้ประโยชน์
- ใช้เป็นพืชเรียนรู้สมุนไพรไทย ลักษณะเถา และความสำคัญของความปลอดภัยในการใช้ยา
การแปรรูปและสร้างมูลค่า
- ไม่แนะนำให้แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์รับประทานโดยไม่มีมาตรฐานและผู้เชี่ยวชาญกำกับ
ข้อควรระวัง
- หลีกเลี่ยงการใช้ต่อเนื่องหรือขนาดสูง ผู้มีโรคตับ ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือใช้ยาประจำควรหลีกเลี่ยงและปรึกษาแพทย์
บันทึกจากสวนป่าริมธาร
- ป้ายควรเน้นว่าความขมไม่เท่ากับความปลอดภัย และไม่ควรตัดเถาไปต้มน้ำดื่มเอง